Jak nie paść ofiarą oszustwa w programie ,,Czyste Powietrze’’? Rzeczowo o problemach i rozwiązaniach

biuro

Nadużycia, a nawet oszustwa w ramach programu ,,Czyste Powietrze” to wciąż dotkliwy problem, który niestety nadal występuje. Nieuczciwe firmy oferują nieodpłatne doradztwo, wyłudzają pełnomocnictwa oraz narzucają zawyżone ceny usług i urządzeń. Jest on w centrum zainteresowania także tych przedsiębiorców, którzy próbują wykorzystać go dla własnych korzyści, prowadząc do oszustw i nadużyć. W nieuczciwych działaniach często wykorzystywane są logotypy programu i instytucji publicznych, co wprowadza beneficjentów w błąd. Co zrobić, jeśli padłeś ofiarą nadużycia i oszustwa w programie ,,Czyste Powietrze” i jak możesz sobie pomóc?

SPIS TREŚCI:

  1. Prawa, które przysługują konsumentom i beneficjentom programu „Czyste Powietrze”
  2. Na jakie nieprawidłowości w programie "Czyste Powietrze" reagować?
  3. Fałszywi operatorzy programu "Czyste Powietrze’" – jak ich rozpoznać?
  4. Program "Czyste Powietrze" – jakie działania podjąć, jeśli zostałeś oszukany?

1. Prawa, które przysługują konsumentom i beneficjentom programu „Czyste Powietrze"

Jako konsument i beneficjent programu „Czyste Powietrze” masz prawo do bezpłatnego odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość.

  • Przysługuje Ci - 14 dni na rezygnację – jeśli umowa została podpisana poza lokalem firmy.
  • Przysługuje Ci - 30 dni na rezygnację – jeśli umowa została zawarta w Twoim domu w czasie niezapowiedzianej wizyty.
  • Przysługuje Ci - 12 miesięcy na rezygnację – jeśli nie zostałeś poinformowany o prawie odstąpienia od umowy.

Jeśli to możliwe, nie zgadzaj się na rozpoczęcie usługi przed upływem terminu na odstąpienie od umowy, ponieważ może to utrudnić proces odstąpienia.

Pamiętaj! Zgodnie z prawem, które Ci przysługuje, jesteś uprawniony do rzetelnej usługi zgodnej z umową. Przysługują Ci także uprawnienia wynikające z tytułu rękojmi lub gwarancji. Wykonawca odpowiada przed Tobą za należyte wykonanie usługi. Jeśli prace zostały wykonane niedbale lub w ogóle nie zostały zrealizowane, jako zleceniodawca masz prawo domagać się odszkodowania w formie naprawy szkody, obniżenia należności lub zwrotu funduszy.

2. Na jakie nieprawidłowości w programie ,,Czyste Powietrze” reagować?

Nieprawidłowości, jakie mogą się pojawiać w programie ,,Czyste Powietrze’’ mogą się objawiać w różnorodny sposób i często są powiązane z takimi działaniami, jak:

  • Nieprawidłowe wykonanie prac, niezgodne ze standardami programu — jak np. ocieplenia ścian bez wykończenia tynkiem, brakiem montażu parapetów zewnętrznych, brakiem podłączenia nowego źródła energii cieplnej do instalacji w budynku, czy też brak zamówionych urządzeń, np. pompy ciepła lub sama dostawa bez instalacji, np. rekuperatorów ściennych.
  • Ukryte koszty i finansowe pułapki – tutaj warto porównać różne oferty na to samo urządzenie, materiał czy usługę wykonawczą. Zaświecić nam się powinna czerwona lampka, jeśli dany materiał jest dużo wyższy od cen widniejących w sklepach budowlanych lub cena usługi za m2 dużo wyższa niż u innych fachowców.
  • Fikcyjne usługi – wymyślone usługi mogą być przeróżne, jak np. płukanie instalacji grzewczej, wymiana zbyt małej liczby kaloryferów niż wynikało to z protokołu odbioru.
  • Pobranie zaliczki i brak kontaktu z wykonawcą – zdarza się i tak, że wykonawca lub pełnomocnik, który pobierając zaliczkę na poczet planowanych prac modernizacyjnych, po prostu znika, nie ma z nim żadnego kontaktu, nie odbiera telefonu.
  • Fałszywe dokumenty to poważne kłopoty – podrobione faktury, nieprawdziwe oświadczenia, sfałszowane podpisy, np. na protokole odbioru prac dotyczących Twojej inwestycji widnieje Twój podrobiony podpis bez Twojej wiedzy.
  • Umyślne wprowadzanie w błąd – takie działania jak: brak specyfikacji technicznej i odpowiednich dokumentów, np. brak załączonej karty produktu i etykiety energetycznej dla urządzenia, brak podpisanej gwarancji na urządzenia, brak instrukcji użytkowania urządzenia czy też brak uwzględnienia fundamentalnych zapisów umowy, np. brak protokołów odbioru prac wykonawczych, co blokuje weryfikację prawdziwego stanu wykonania termomodernizacji. Są to również bardzo poważne uchybienia, na które musimy zwrócić uwagę i odpowiednio reagować, jeśli takowe mają miejsce.

3. Fałszywi operatorzy programu ,,Czyste Powietrze’’ – jak ich rozpoznać?

Arcyważnym krokiem jest szczegółowa weryfikacja firm, podających się za operatorów programu ,,Czyste Powietrze". Dzięki takim działaniom możemy uniknąć oszustwa ze strony nieuczciwego przedsiębiorcy. Szczególną uwagę zwróć na te, które nakłaniają Cię do spotkania i nagabują do współpracy, powołując się na partnerstwo w programie. Często zdarza się, że nieuczciwe firmy bezprawnie posługują się znakami graficznymi ,,Czystego Powietrza’’ lub instytucji zarządzających programem. Gruntownie weryfikuj wykonawcę w swojej gminie, który namawia Cię do współpracy. Nie daj się oszukać w sytuacji, w której spotkanie odbywa się w wynajętej sali gminy lub urzędu.

Rządowy Pogram ,,Czyste Powietrze’’ to program, którego celem jest walka ze smogiem poprzez poprawę jakości powietrza w Polsce. Program ten jest prowadzony wspólnie z 16 wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, gminami na terenie Polski oraz wybranymi bankami. Gminy odgrywają istotną rolę w procesie ubiegania się o dofinansowania z programu dzięki pomocy i wsparciu operatorów i punktom konsultacyjno-informacyjnym, gdzie można zwrócić się o kompleksową pomoc w ramach programu. Od kwietnia 2025 roku lista operatorów jest dostępna i na bieżąco aktualizowana na stronie czystepowietrze.gov.pl  oraz na stronach wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.  

Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada pieczę nad programem, a jego realizacją zajmuje się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Program nie promuje żadnych marek, urządzeń, materiałów ani firm wykonawczych, dlatego warto samodzielnie sprawdzić i zweryfikować firmę, z którą planujesz współpracować, aby uniknąć ewentualnych problemów.

4. Program „Czyste Powietrze” – jakie działania podjąć, jeśli zostałeś oszukany?

Jeśli jesteś beneficjentem programu „Czyste Powietrze” i zostałeś oszukany, nie zwlekaj, tylko działaj! Poniżej opisujemy kroki, które należy podjąć, jeśli padłeś ofiarą oszustwa lub nadużyć.

Krok 1: Skompletuj dokumenty

W pierwszej kolejności przygotuj niezbędne dokumenty, takie jak: umowa z wykonawcą, wszystkie faktury, paragony, potwierdzenia przelewów, korespondencje, typu SMS-y, e-maile i pisma, zdjęcia stanu przed pracami i po pracach, protokół odbioru (jeśli został podpisany). Im więcej jest dokumentów, tym lepiej.

Krok 2: Złóż reklamację

Wyślij pismo reklamacyjne z potwierdzeniem odbioru, a kopię zachowaj dla siebie. Wyznacz w nim termin na odpowiedź, np. 14 dni. Pisząc do wykonawcy, opisz szczegółowo problem, określ żądania, jak np. poprawki, zwrot pieniędzy.

Krok 3: Zgłoś nierzetelnego wykonawcę

Jeśli działania wykonawcy mają charakter przestępstwa, typu: fałszowanie dokumentów czy wyłudzenia pieniędzy, koniecznie zgłoś nierzetelnego wykonawcę — odpowiednimi organami jest policja lub prokuratura.

Gdzie zgłosić oszustwo, nadużycie lub nieetyczne metody nieuczciwych wykonawców?

Dezinformacja dotycząca zakresu pracy oraz kosztów, a także zastosowanie nieetycznych metod, np. naciski na podpisanie umowy czy grożenie sankcjami za potencjalne konsekwencje odmowy  – to nieuczciwe praktyki rynkowe, jakich mogą się dopuścić nieuczciwi wykonawcy. W takich przypadkach możemy zgłosić sprawę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Powiadom również Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, do którego złożyłeś wniosek o dotację: nieprawidlowosci@nfosigw.gov.pl

Jeśli żadna z zastosowanych metod nie przynosi rezultatów, rozważ skierowanie sprawy do sądu. W walce z nieuczciwym wykonawcą możesz podjąć kroki prawne, takie jak: wysłanie wezwania do zapłaty oraz dochodzenia roszczeń w sądzie cywilnym. Co więcej, jeśli znajdujesz się w trudnej sytuacji materialnej, masz możliwość ubiegania się o zwolnienie z opłat sądowych. 

Możesz także skorzystać z mediacji lub arbitrażu jako tańszej alternatywy. Mediacja daje sposobność polubownego rozwiązania sporu przy wsparciu bezstronnego mediatora, a arbitraż jest bardziej formalną formą mediacji, w której arbiter podejmuje decydujące postanowienie.

Nieodpłatna pomoc instytucji

Chcąc skutecznie dochodzić swoich praw, warto skorzystać z nieodpłatnej pomocy odpowiednich instytucji, takich jak:

  • Punkt pomocy prawnej
  • Rzecznik konsumentów w Twoim starostwie lub urzędzie miasta
  • Inspekcja Handlowa (działająca pod nadzorem merytorycznym UOKiK)
  • Ośrodki mediacji
  • Ośrodki konsumenckie

Program Czyste Powietrze – wszelkie informacje dostępne na stronie: czystepowietrze.gov.pl
Tel.: 22 / 340 40 80 (dostępny w dni robocze od 8:00 do 16:00)

Pomoc UOKiK dla konsumentów
Tel. 801 440 220 lub 222 66 76 76 (dostępne w dni robocze od 10:00 do 18:00)