Czerpnia i wyrzutnia powietrza. Jak je dobrać i gdzie umieścić?

Jak dobrać i gdzie umieścić czerpnie i wyrzutnie powietrza?

Wyrzutnia i czerpnia powietrza to elementy związane z systemami wentylacji, których zadaniem jest pobieranie lub usuwanie powietrza z systemu wentylacji. W zależności od umiejscowienia rozróżnia się różnego typu czerpnie: gruntowe, ścienne lub dachowe. Oba elementy mogą przybierać kształt okręgu lub prostokąta.

SPIS TREŚCI:

Zastosowanie czerpni i wyrzutni powietrza
Montaż czerpni i wyrzutni powietrza
Gdzie umiejscowić czerpnie i wyrzutnie - na ścianie czy dachu?
Jaką średnicę powinna mieć czerpnia i wyrzutnia powietrza?
Czy czerpnia i wyrzutnia 2w1 to dobre rozwiązanie?
Na co zwrócić uwagę przed wykonaniem elewacji?
Najczęstsze błędy przy montażu czerpni i wyrzutni
FAQ — najczęściej zadawane pytania

Zastosowanie czerpni i wyrzutni powietrza

Te proste w swej budowie elementy, zabezpieczają poprzez żaluzje oraz siatkę system wentylacji przed insektami, opadami lub innymi elementami unoszonymi się w powietrzu, aby nie dostały się do układu. Wartym uwagi jest kapinos, w który wyposażone są te elementy wentylacji, a często pomijany przy wyborze tego elementu. Pomaga on ograniczyć spływanie skroplin po elewacji, zwłaszcza po stronie wyrzutni, i tym samym zmniejsza ryzyko powstania nieestetycznych zacieków.

W przypadku systemów rekuperacji prawidłowo dobrana czerpnia powietrza zewnętrzna oraz wyrzutnia powietrza mają również wpływ na komfort użytkowania budynku, sprawność całego układu oraz zużycie energii elektrycznej. Źle dobrane lub niewłaściwie zamontowane elementy mogą powodować zwiększone opory przepływu, hałas lub pogorszenie jakości powietrza nawiewanego do budynku.

Montaż czerpni i wyrzutni powietrza

Nad umiejscowieniem zarówno wyrzutni jak i czerpni, warto się zastanowić już na etapie projektu budynku. Zasady ich sytuowania są precyzyjnie określone w Warunkach Technicznych (Rozporządzenie Ministra Infrastruktury), a konkretnie w §152 i §153, które dotyczą odpowiednio czerpni oraz wyrzutni powietrza. Aktualny tekst jednolity rozporządzenia, uwzględniający najnowsze zmiany, można znaleźć w oficjalnym systemie ISAP.

W tych warunkach możemy przeczytać, iż czerpnia i wyrzutnia powinny zostać umieszczone w taki sposób, aby umożliwiały pobieranie powietrza o możliwie najlepszych parametrach, w tym możliwie najczystszego, najchłodniejszego (w okresie letnim) oraz nienarażonego na niekorzystne warunki zewnętrzne.

W praktyce czerpnie często umieszcza się od strony północnej lub północno-wschodniej, ponieważ elewacje te są zwykle mniej nagrzewane przez słońce. Nie jest to jednak zasada nadrzędna, ponieważ równie ważne są lokalne warunki, kierunek dominujących wiatrów oraz odległość od źródeł zanieczyszczeń, takich jak droga, komin czy parking. W przypadku montażu czerpni od strony mocno nasłonecznionej, szczególnie zachodniej lub południowej, powietrze zasysane do instalacji może mieć wyższą temperaturę w okresie letnim. Może to wpływać na komfort użytkowania budynku oraz zwiększać odczuwalną temperaturę nawiewu.

Pamiętajmy również, że czerpnia powietrza powinna zostać zamontowana w miejscu możliwie oddalonym od źródeł zanieczyszczeń. Dotyczy to między innymi:

ruchliwych ulic,
miejsc postojowych,
kominów spalinowych,
wyrzutów z okapów kuchennych,
studzienek kanalizacyjnych,
miejsc gromadzenia odpadów.

Na poziomie terenu lub ścianach niskiej kondygnacji zalecane jest zachowanie co najmniej 8 m w rzucie poziomym, a w przypadku montażu na dachu budynku - co najmniej 6 m od wywiewek kanalizacyjnych. Należy jednak zawsze zapoznać się z aktualnymi na dany moment przepisami.

Gdzie umiejscowić czerpnie i wyrzutnie — na ścianie czy dachu?

Od czego zależy miejsce montażu czerpni i wyrzutni?

Zdecydowanym czynnikiem mającym wpływ na umiejscowienie czerpni oraz wyrzutni jest miejsce zamontowania rekuperatora lub centrali wentylacyjnej. Ze względu na opory przepływu odległość centrali wentylacyjnej od czerpni i wyrzutni powinna być jak najmniejsza, co pozwoli na minimalizację obciążenia wentylatorów rekuperatora, tym samym zmniejszenia zużycia samych wentylatorów, a co ważniejsze - ograniczenie zużycia energii elektrycznej.

Umiejscawiając rekuperator blisko ściany północnej, pozwoli na wyprowadzenie kanałów na ścianę północną w małej odległości od rekuperatora i zmniejszenie długości kanałów wentylacyjnych. Jeśli centrala wentylacyjna umiejscowiona jest na poddaszu, to najlepszym wyborem będzie umiejscowienie czerpni i wyrzutni blisko ściany szczytowej lub wyprowadzenie kanałów na połać dachu.

Wybór pomiędzy rozwiązaniem ściennym a dachowym zależy również od:

układu budynku,
lokalizacji pomieszczenia technicznego,
możliwości prowadzenia kanałów,
odległości od sąsiednich budynków,
estetyki elewacji,
poziomu hałasu w otoczeniu.

Czerpnia ścienna jest rozwiązaniem często stosowanym w domach jednorodzinnych ze względu na łatwiejszy montaż i prostsze prowadzenie instalacji. Czerpnia dachowa może okazać się korzystna w przypadku budynków z ograniczoną ilością miejsca na elewacji lub gdy warunki lokalne utrudniają bezpieczne i wygodne poprowadzenie instalacji pobór czystego powietrza.

Jakie odległości należy zachować przy montażu czerpni i wyrzutni?

Wszelkie odległości otworów wentylacyjnych od okien, gruntu, kominów czy sąsiednich budynków opisane są w warunkach technicznych Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i warto się do nich zastosować, aby uniknąć przykrych niespodzianek w funkcjonowaniu systemu wentylacji.

W praktyce czerpnia powietrza najczęściej umieszczana jest na wysokości około 2 m nad poziomem terenu, aby ograniczyć ryzyko zasysania śniegu, liści oraz innych zanieczyszczeń. W przypadku montażu na dachu budynku - zaleca się, aby dolna krawędź otworu znajdowała się co najmniej 0,4 m powyżej powierzchni montażu.

W przypadku wyrzutni istotne jest natomiast zachowanie odpowiednich odległości od okien, tarasów czy czerpni powietrza oraz uwzględnienie kierunku wyrzutu powietrza. Pozwala to ograniczyć ryzyko recyrkulacji, czyli ponownego zasysania zużytego powietrza do instalacji wentylacyjnej.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze miejsca montażu czerpni i wyrzutni?

Pamiętajmy, że czerpnia ma pozwolić dostarczyć jak najczystsze powietrze do budynku, więc warto przemyśleć jej usytuowanie w taki sposób i w takim miejscu, aby nie była narażona na wyżej wymienione czynniki i nie zasysała nieczystości czy to z ulicy, czy przykrych zapachów np. ze studzienek kanalizacyjnych.

Drugą sprawą jest umiejscowienie wyrzutni, aby wydobywające się „zużyte” powietrze nie przeszkadzało odpoczywającym domownikom lub sąsiadom. Gdy działka jest duża, problem hałasu czy zapachu może nie stanowić problemu, lecz w dzisiejszych czasach teren jest na wagę złota i zabudowy są coraz gęstsze.

Warto również pamiętać, że źle umiejscowiona wyrzutnia może powodować:

osadzanie się wilgoci na elewacji,
zabrudzenia ściany budynku,
>zacieki,
hałas odczuwalny przy tarasie lub oknach,
ponowne zasysanie usuwanego powietrza przez czerpnię.

Jaką średnicę powinna mieć czerpnia i wyrzutnia powietrza?

Średnica czerpni i wyrzutni zostaje dobrana na podstawie obliczeń przepływu oraz ilości powietrza, jaka musi zostać dostarczona do układu wentylacyjnego i rekuperatora. Dobrze dobrana średnica pozwoli kolokwialnie mówiąc, na sprawne oddychanie budynku bez zadyszki.

Zbyt mała średnica może powodować:

zwiększone opory przepływu,
większy hałas instalacji,
wyższe zużycie energii,
obciążenie wentylatorów rekuperatora,
pogorszenie wydajności wentylacji.

Dlatego dobór średnicy powinien zostać wykonany na podstawie projektu lub obliczeń instalacji wentylacyjnej.

Elementy, o których jest mowa, nie powinny oddziaływać na siebie wzajemnie, czyli ich umiejscowienie nie powinno być zbyt blisko siebie. Dla rozwiązań ściennych często przyjmuje się odległość około 1,5-2 m pomiędzy czerpnią a wyrzutnią. Ważne jest jednak takie rozmieszczenie elementów, aby ograniczyć ryzyko recyrkulacji, czyli ponownego zasysania powietrza usuwanego z budynku.

Na rynku są dostępne rozwiązania łączące te dwa elementy w jeden, ich konstrukcja zapewnia rozdział strumienia powietrza czerpanego od wywiewanego z układu wentylacji.

Czy czerpnia i wyrzutnia 2w1 to dobre rozwiązanie?

Rozwiązanie takie jest stosowane od dłuższego czasu, zazwyczaj w wentylacji wychodzącej na dach, lecz coraz częściej również zastępuje tradycyjne rozwiązania ścienne.

Największą zaletą tego typu rozwiązania jest oszczędność miejsca oraz bardziej estetyczny wygląd elewacji lub połaci dachowej. W przypadku nowoczesnych budynków inwestorzy często decydują się na ograniczenie ilości widocznych elementów wentylacyjnych.

Należy jednak pamiętać, że bardzo ważne jest zastosowanie odpowiednio zaprojektowanego elementu, który skutecznie oddziela strumień powietrza nawiewanego od wywiewanego.

W przypadku źle dobranych rozwiązań może dojść do częściowego mieszania powietrza usuwanego z powietrzem pobieranym przez czerpnię. Z tego względu warto wybierać rozwiązania renomowanych producentów oraz elementy o potwierdzonych parametrach technicznych. W przypadku tańszych lub niewłaściwie zaprojektowanych rozwiązań ryzyko recyrkulacji strumieni powietrza może być znacznie większe.

Warto zapoznać się z przepisami, które są ujęte w rozporządzeniu i choć niektóre nie stanowią wytyczne dla domów jednorodzinnych, to z pewnością pozwolą nam na podjęcie decyzji na prawidłowe rozwiązanie tego zagadnienia.

Na co zwrócić uwagę przed wykonaniem elewacji?

Bardzo często zdarza się, że temat czerpni i wyrzutni zostaje pozostawiony na końcowy etap budowy. Warto jednak przewidzieć ich lokalizację wcześniej - jeszcze przed zgłoszeniem prac lub naniesieniem poprawek do projektu budowlanego. Pozwoli to uniknąć dodatkowego przewiercania ścian, kolizji z instalacjami, nieestetycznego rozmieszczenia elementów, problemów z prowadzeniem kanałów, czy też niepotrzebnego wydłużania instalacji.

Warto również sprawdzić:

gdzie będzie znajdował się taras,
gdzie będą otwierane okna,
czy obok budynku znajduje się komin,
czy w pobliżu nie ma źródeł hałasu lub zanieczyszczeń,
czy zimą czerpnia nie będzie zasypywana śniegiem.

Pamiętaj, że obecnie formalności budowlane i wnioski możesz złożyć w pełni elektronicznie poprzez rządowy portal e-Budownictwo.

Najczęstsze błędy przy montażu czerpni i wyrzutni

Montaż czerpni zbyt nisko nad poziomem gruntu. W okresie zimowym może to powodować zasysanie śniegu lub zanieczyszczeń.
Montaż czerpni od strony ulicy lub podjazdu. W takich miejscach do instalacji może dostawać się większa ilość kurzu, spalin oraz pyłów.
Zbyt mała odległość pomiędzy czerpnią a wyrzutnią. Może to powodować ponowne zasysanie powietrza usuwanego z budynku.
W przypadku wyrzutni warto unikać montażu w pobliżu tarasu, stref wypoczynkowych lub okien sypialni. Szczególnie zimą użytkownicy mogą odczuwać zwiększony hałas lub wilgoć.
Nieuwzględnienie odprowadzenia skroplin oraz wpływu kondensacji na elewację budynku.
Brak zapewniania łatwego dostępu do czyszczenia oraz okresowej kontroli czerpni powietrza. Zabrudzenia mogą powodować szybsze zużycie filtrów w rekuperatorze oraz wpływać na sprawność całego układu wentylacyjnego. W przypadku budynków zlokalizowanych w pobliżu ruchliwych ulic lub terenów o podwyższonym poziomie pyłów regularna kontrola stanu czerpni ma szczególne znaczenie.

Zachęcamy także do zapoznania się z dostępną ofertą w naszym sklepie internetowym SWATT. Posiadamy m.in. czerpnie i wyrzutnie powietrza nierdzewne oraz czerpnie i wyrzutnie aluminiowe marki Awenta. Dostępne są również inne akcesoria do rekuperatorów i systemów wentylacji.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

1. Czy czerpnia i wyrzutnia mogą być obok siebie?

Tak, jednak należy zachować odpowiednią odległość pomiędzy elementami oraz zadbać o właściwy rozdział strumieni powietrza, aby ograniczyć ryzyko recyrkulacji.

2. Czy czerpnię można zamontować od strony ulicy?

Nie jest to zalecane. W takim miejscu do instalacji może dostawać się większa ilość spalin, kurzu i pyłów.

3. Jaka wysokość montażu czerpni będzie odpowiednia?

Czerpnia nie powinna być montowana zbyt nisko nad gruntem, aby ograniczyć ryzyko zasysania śniegu, liści oraz innych zanieczyszczeń. Aktualne wytyczne są podane warunkach technicznych Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.